QUẺ HÀM – NGHỆ THUẬT CẢM ỨNG VÀ KẾT NỐI GIỮA CON NGƯỜI

 

   Khi nói đến quẻ Hàm (咸) trong Kinh Dịch, nhiều người thường nghĩ ngay đến tình yêu, sự hấp dẫn hay mối quan hệ giữa nam và nữ. Tuy nhiên, nếu chỉ hiểu như vậy thì chúng ta đã thu hẹp ý nghĩa sâu sắc của quẻ Hàm.

   Hàm có nghĩa là cảm, là sự rung động, tác động và đáp lại giữa những con người với nhau. Nhưng sâu hơn nữa, đó là quy luật của mọi sự kết nối trong cuộc sống: giữa con người với con người, cá nhân với tập thể, doanh nghiệp với khách hàng, người lãnh đạo với đội ngũ, hay thậm chí giữa một ý tưởng với cộng đồng.

Cuộc sống vận hành thông qua sự cảm ứng như:

-      Một lời nói chân thành có thể chạm đến trái tim người khác.

-      Một thái độ cởi mở có thể hóa giải khoảng cách.

-      Một ý tưởng đúng thời điểm có thể truyền cảm hứng cho cả một tập thể.

  Nhưng điều đặc biệt của quẻ Hàm nằm ở chỗ: cảm ứng luôn là một quá trình hai chiều. Không chỉ là bạn cảm nhận người khác như thế nào, mà còn là bạn đáp lại sự cảm nhận ấy ra sao.

Bạn không thể mong người khác mở lòng với mình nếu chính bạn luôn khép kín. Bạn cũng khó nhận được sự chân thành nếu bản thân chỉ tiếp cận người khác bằng sự tính toán. Muốn tạo ra một sự kết nối tích cực, chúng ta cần học cách vừa biết cảm, vừa biết ứng.

Biết cảm là biết quan sát, lắng nghe và thấu hiểu; Biết ứng là biết phản hồi bằng sự chân thành, phù hợp và đúng lúc. Đây cũng là một nguyên tắc quan trọng trong sự phát triển tâm lý của con người. Khi một người cảm thấy mình được lắng nghe, được tôn trọng và được thấu hiểu, họ sẽ tự nhiên mở lòng. Ngược lại, khi họ cảm thấy bị phán xét, áp đặt hoặc kiểm soát, sự kết nối sẽ dần bị đứt gãy.

Trong công việc, quẻ Hàm là nghệ thuật tạo ra sự đồng điệu

  Bạn có thể có một sản phẩm tốt, một ý tưởng hay hay một kế hoạch hoàn hảo. Nhưng nếu bạn không hiểu người đối diện đang cần gì, đang nghĩ gì và đang quan tâm điều gì, rất khó để tạo ra sự hưởng ứng.

  Khi tìm kiếm đối tác, thuyết phục khách hàng hay xây dựng đội nhóm, điều quan trọng không chỉ là bạn nói hay đến đâu, mà còn là bạn hiểu người khác sâu đến mức nào.

Quẻ Hàm nhắc chúng ta rằng:

  Con người không chỉ bị thuyết phục bởi lý lẽ, họ còn được chinh phục bởi sự thấu hiểu. Một tập thể có tinh thần của quẻ Hàm là một tập thể biết lắng nghe nhau, tôn trọng nhau và cùng hướng về một mục tiêu chung. Khi sự kết nối giữa các thành viên đủ tốt, sự đồng thuận sẽ đến một cách tự nhiên.

  Bởi đôi khi, điều tạo nên sức mạnh của một đội nhóm không phải là có những cá nhân xuất sắc nhất, mà là khả năng để những con người khác nhau cùng rung trên một tần số.

Trong gia đình, quẻ Hàm nhắc chúng ta học cách lắng nghe bằng cả trái tim

  Nhiều mâu thuẫn trong gia đình không bắt đầu từ những vấn đề quá lớn. Chúng thường bắt đầu từ những điều rất nhỏ: một lời nói không được lắng nghe, một cảm xúc không được thấu hiểu, một suy nghĩ luôn bị phủ nhận.

Khi mỗi người chỉ muốn bảo vệ quan điểm của mình, sự giao tiếp dần trở thành cuộc tranh thắng thua. Nhưng quẻ Hàm không nói về việc ai đúng, ai sai, quẻ Hàm nói về sự rung động và khả năng tiếp nhận lẫn nhau.

Khi một người luôn cố gắng áp đặt suy nghĩ của mình lên người khác, sự cảm ứng tự nhiên sẽ bị phá vỡ. Khi chúng ta chỉ muốn nói mà không muốn nghe, khoảng cách sẽ ngày càng lớn.

Đôi khi, điều một người thân cần không phải là lời khuyên, mà họ chỉ cần cảm thấy rằng: “Có người đang thật sự hiểu mình”, đây chính là một dạng cảm ứng sâu sắc nhất. Quẻ Hàm không phải là lời phán định, mà là một lời nhắc để quay về quan sát chính mình

  Khi sử dụng quẻ Dịch, điều quan trọng là không xem quẻ như một bản án về tương lai. Kinh Dịch không đơn thuần nói với chúng ta rằng điều gì sẽ xảy ra. Nó giúp chúng ta nhìn thấy mình đang ở đâu, mình đang tương tác với hoàn cảnh như thế nào, và mình cần điều chỉnh điều gì để tạo ra một kết quả tốt hơn.

Nếu gặp quẻ Hàm trong một vấn đề nào đó, hãy thử tự hỏi:

-      Tôi có thật sự lắng nghe người khác không?

-      Tôi đang cố gắng thấu hiểu hay chỉ muốn người khác đồng ý với mình?

-      Tôi có đang quá khép kín, phòng thủ hoặc áp đặt?

-      Cách tôi phản hồi với thế giới có tạo ra sự kết nối hay đang làm mọi người xa nhau?

   Bởi suy cho cùng, chúng ta không thể kiểm soát cách người khác đáp lại mình, nhưng chúng ta có thể lựa chọn cách mình hiện diện trong mỗi mối quan hệ.

Quẻ Hàm nhắc chúng ta rằng:

Muốn thế giới đáp lại mình theo một cách khác, đôi khi trước tiên chúng ta cần thay đổi cách mình cảm nhận và phản hồi với thế giới.

-      Khi bạn đủ chân thành, sự chân thành sẽ có cơ hội được đánh thức.

-      Khi bạn biết lắng nghe, sự tin tưởng sẽ có cơ hội được hình thành.

-      Khi bạn mở lòng đúng cách, những kết nối phù hợp sẽ dần tìm đến.

Và đó chính là tinh thần sâu sắc nhất của quẻ Hàm:

Cuộc đời là một trường cảm ứng, bạn không chỉ đang chịu ảnh hưởng từ thế giới xung quanh. Mỗi suy nghĩ, cảm xúc, lời nói và cách bạn hiện diện cũng đang âm thầm tạo nên những làn sóng tác động trở lại thế giới.

Vì vậy, nếu hôm nay bạn đang cảm thấy khó kết nối với ai đó, có lẽ điều cần làm không phải là cố gắng thay đổi họ mà hãy bắt đầu bằng một câu hỏi đơn giản: “Tôi đang cảm thế giới như thế nào, và tôi đang ứng lại với thế giới ra sao?”

Đôi khi, chỉ cần thay đổi cách chúng ta lắng nghe, cách chúng ta nhìn nhận và cách chúng ta phản hồi… một mối quan hệ có thể thay đổi, một cơ hội có thể mở ra và cả cuộc đời cũng có thể bắt đầu chuyển động theo một hướng mới.

Lời nói là cây đũa phép (Your Word Is Your Wand)

 

  Your Word Is Your Wand (Lời nói là cây đũa phép) là một tác phẩm nổi tiếng của Florence Scovel Shinn, xuất bản lần đầu năm 1928. Cuốn sách thuộc dòng tư tưởng New Thought (Tư tưởng Mới), xoay quanh một ý tưởng cốt lõi:

Lời nói không chỉ phản ánh suy nghĩ của chúng ta mà còn góp phần định hình trải nghiệm và thực tại mà chúng ta sống.

Dưới đây là nội dung chính của cuốn sách:

1. Lời nói là “cây đũa phép” của con người

Florence Scovel Shinn cho rằng: “Lời nói là cây đũa phép của bạn”. Theo bà, mỗi lời chúng ta nói đều mang theo một dạng ý định, niềm tin và năng lượng tinh thần. Khi một người liên tục nói:

·        “Tôi không thể.”

·        “Tôi luôn gặp xui xẻo.”

·        “Tôi chẳng bao giờ có đủ tiền.”

·        “Tôi sợ điều tồi tệ sẽ xảy ra.”

  Họ đang củng cố một trạng thái tâm lý tiêu cực và có xu hướng tiếp tục sống theo những niềm tin đó. Ngược lại, những lời nói mang tính:

·        Tin tưởng

·        Biết ơn

·        Khẳng định

·        Bình an

·        Phong phú

được xem như cách giúp con người thay đổi thái độ, nhận thức và cách hành động.

2. Sức mạnh của lời khẳng định

   Một nội dung quan trọng xuyên suốt cuốn sách là việc sử dụng lời khẳng định tích cực (affirmations).

Florence Scovel Shinn thường đưa ra những câu nói mang tính cầu nguyện hoặc khẳng định như: “Điều đúng đắn thuộc về tôi không thể bị lấy đi khỏi tôi” hoặc: “Tôi đặt mọi tình huống vào tay Trí tuệ Thiêng liêng”. Theo bà, lời khẳng định không đơn thuần là việc “tự nói dối mình rằng mọi thứ đều tốt đẹp”, mà là một cách: Chuyển sự chú ý khỏi sợ hãi, thay đổi niềm tin giới hạn, củng cố trạng thái tinh thần tích cực và mở ra khả năng nhìn thấy những cơ hội mới.

3. Đừng dùng lời nói để “tiên đoán” điều tiêu cực

   Một trong những thông điệp mạnh mẽ nhất của sách là: Hãy cẩn thận với những gì bạn nói về tương lai của mình.

Ví dụ:

·        “Chắc chắn tôi sẽ thất bại.”

·        “Tôi biết rồi, kiểu gì cũng có chuyện xấu.”

·        “Tôi không bao giờ gặp may.”

·        “Tôi già rồi, chẳng còn cơ hội nào nữa.”

Theo Florence, những câu nói này giống như những “mệnh lệnh” được lặp đi lặp lại với chính tâm trí của chúng ta. Thay vào đó, bà khuyến khích: “Tôi không biết điều tốt đẹp sẽ đến bằng cách nào, nhưng tôi tin rằng điều tốt đẹp đang mở ra cho tôi”. Điểm quan trọng ở đây không phải là phủ nhận thực tế, mà là không biến nỗi sợ thành lời tiên tri cho tương lai.

4. Sự khác biệt giữa “nói điều mình sợ” và “nói điều mình mong muốn”

   Cuốn sách nhấn mạnh rằng con người thường vô tình dành nhiều lời nói cho những gì mình không muốn, những gì mình sợ mất hay những điều tồi tệ có thể xảy ra.

Ví dụ: “Tôi không muốn mất công việc.”

Câu nói này vẫn đặt sự chú ý vào việc mất công việc. Florence gợi ý chuyển trọng tâm thành: “Tôi đang được dẫn đến công việc phù hợp và tốt đẹp nhất dành cho mình”. Tư tưởng này gần với nguyên lý: Nơi nào sự chú ý được đặt vào, năng lượng tâm lý của chúng ta sẽ hướng về đó.

5. Đức tin thay thế cho sự lo lắng

   Trong Your Word Is Your Wand, Florence, Scovel Shinn xem sợ hãi và lo lắng là những trạng thái khiến con người mất đi khả năng kết nối với trực giác và sự sáng suốt. Bà thường khuyến khích người đọc:

·        Không vội kết luận khi mọi việc đang khó khăn.

·        Không nói ra những lời tuyệt vọng.

·        Không tự nguyền rủa số phận.

·        Giữ tâm trí hướng về khả năng tốt đẹp hơn.

  Một tinh thần xuyên suốt cuốn sách là đừng để hoàn cảnh hiện tại quyết định ngôn ngữ bạn dùng cho tương lai. Nói cách khác, hiện tại có thể khó khăn, nhưng bạn không cần dùng lời nói để biến khó khăn đó thành một bản án vĩnh viễn.

6. “Luật của sự thay thế”

   Florence Scovel Shinn cho rằng không nên cố gắng chống lại một suy nghĩ tiêu cực bằng cách: “Đừng nghĩ về nó”.  Thay vào đó, hãy thay thế nó bằng một ý tưởng khác.

Ví dụ:

·        Khi sợ hãi: “Tôi được bảo vệ và dẫn dắt.”

·        Khi cảm thấy thiếu thốn: “Tôi mở lòng đón nhận sự đủ đầy theo cách tốt đẹp nhất.”

·        Khi cảm thấy mất phương hướng: “Tôi được dẫn đến con đường phù hợp với mình.”

   Về mặt tâm lý hiện đại, điều này có thể được hiểu như một hình thức tái cấu trúc nhận thức: thay đổi cách diễn giải tình huống để tạo ra cảm xúc và hành động khác.

7. Tha thứ và giải phóng quá khứ

   Một chủ đề quan trọng khác là tha thứ. Florence cho rằng việc giữ: Oán giận, cay đắng, trách móc hay ký ức tổn thương có thể khiến con người tiếp tục sống trong sự ràng buộc với quá khứ. Bà khuyến khích giải phóng những điều đã qua để tạo không gian cho những trải nghiệm mới. Tuy nhiên, tha thứ ở đây không nhất thiết có nghĩa là “Điều họ làm là đúng” mà gần hơn với: “Tôi không muốn tiếp tục trao năng lượng sống của mình cho câu chuyện cũ.”

8. Sự thịnh vượng không chỉ là tiền bạc

   Trong cuốn sách, khái niệm thịnh vượng (prosperity) được hiểu khá rộng, nó bao gồm:

·        Công việc phù hợp.

·        Những mối quan hệ tốt đẹp.

·        Sức khỏe.

·        Cơ hội.

·        Bình an.

·        Sự sáng tạo.

·        Tài chính.

Florence không chỉ nói: “Hãy mong muốn thật nhiều tiền” mà thiên về ý tưởng: Hãy mở lòng đón nhận điều tốt đẹp và phù hợp nhất với con đường của bạn.

9. Trực giác và sự dẫn dắt từ “Trí tuệ Thiêng liêng”

   Một khái niệm quan trọng trong sách là: Trí tuệ Thiêng liêng (Divine Intelligence) Florence Scovel Shinn tin rằng con người không cần phải tự mình kiểm soát mọi thứ. Đôi khi, chúng ta chỉ cần:

·        Đặt ra ý định.

·        Giữ niềm tin.

·        Quan sát dấu hiệu.

·        Lắng nghe trực giác.

·        Hành động khi thời điểm phù hợp xuất hiện.

   Tư tưởng này khá gần với một quan điểm mà bạn từng quan tâm: “Khi tôi không cố gắng đi tìm con đường, con đường sẽ tìm đến tôi”. Tuy nhiên, Florence không cổ vũ sự thụ động. “Tin tưởng” vẫn cần đi cùng với hành động khi cơ hội xuất hiện.

10. Những “câu thần chú” trong cuộc sống

   Cuốn sách có thể được hiểu như một tuyển tập các lời khẳng định tinh thần. Ví dụ, tinh thần của Florence có thể được tóm lược qua những dạng câu như:

·        Khi đối diện với sợ hãi: “Tôi giải phóng nỗi sợ và đón nhận sự dẫn dắt đúng đắn.”

·        Khi thiếu thốn: “Những nguồn lực phù hợp đang đến với tôi theo cách hài hòa.”

·        Khi mất phương hướng: “Con đường đúng đắn sẽ được mở ra vào đúng thời điểm.”

·        Khi gặp khó khăn trong quan hệ: “Tôi giải phóng những gì không còn phù hợp và mở lòng đón nhận những mối quan hệ tốt đẹp.”

Tóm tắt thông điệp cốt lõi

Nếu phải tóm tắt Your Word Is Your Wand trong một câu, đó là:

Lời nói của bạn là sự lựa chọn về cách bạn diễn giải cuộc sống, nuôi dưỡng niềm tin và định hướng hành động của chính mình.

Cuốn sách không nên được hiểu một cách máy móc rằng: “Chỉ cần nói điều tích cực thì vũ trụ sẽ lập tức ban cho bạn mọi thứ”. Một cách đọc sâu sắc và thực tế hơn là: Suy nghĩ → Lời nói → Niềm tin → Cảm xúc → Hành động → Kết quả. Khi bạn thay đổi ngôn ngữ bên trong và bên ngoài, bạn có thể:

·        Nhìn nhận vấn đề khác đi.

·        Cảm thấy khác đi.

·        Hành động khác đi.

·        Nhận ra những cơ hội trước đây mình không nhìn thấy.

·        Dần tạo ra những kết quả khác.

5 bài học thực hành từ cuốn sách

1. Đừng nói điều bạn không muốn xảy ra như một lời tiên đoán

Thay vì: “Tôi chắc chắn sẽ thất bại.”

Hãy nói: “Tôi chưa biết kết quả, nhưng tôi sẽ chuẩn bị tốt nhất và mở lòng với khả năng thành công.”

2. Quan sát ngôn ngữ hằng ngày

Hãy chú ý những câu bạn thường nói: “Tôi không thể”, “Tôi quá muộn rồi”, “Tôi không đủ giỏi” hay “Cuộc đời tôi luôn như vậy”. Đó có thể là những niềm tin vô thức đang điều khiển cuộc sống.

3. Chọn lời nói có ý thức

Hãy hỏi: “Câu nói này đang giúp tôi mở rộng hay đang khiến tôi thu nhỏ chính mình?”

4. Thay thế nỗi sợ bằng một niềm tin tích cực hơn

Không cần phải ép bản thân tin vào điều quá xa vời. Chỉ cần chuyển từ: “Mọi thứ chắc chắn sẽ tệ” sang: “Có thể vẫn còn một giải pháp mà tôi chưa nhìn thấy.”

5. Kết hợp lời nói với hành động

Đây là điểm quan trọng nhất. Lời nói tạo định hướng. Niềm tin tạo động lực. Nhưng hành động mới biến khả năng thành hiện thực.

HÌNH NỀN THƯ PHÁP PHONG THỦY